Bài 21. Đặc điểm nền nông nghiệp nước ta

BÀI  21.    ĐẶC ĐIỂM NỀN NÔNG NGHIỆP NƯỚC TA

I.Nền nông nghiệp nhiệt đới( Nền nông nghiệp nhiệt đới nước ta có những thuận lợi và khó khăn nào?)
1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên cho phép nước ta phát triển NN nhiệt đới.
a. Thuận lợi:
- Khí hậu: nhiệt đới ẩm gió mùa  cho phép cây trồng, vật nuôi phát triển quanh năm
Có sự phân hóa theo mùa, Bắc – Nam và theo độ cao Þtạo nên sự đa dạng trong cơ cấu cây trồng, vật nuôi và tạo nên thế mạnh khác nhau giữa các vùng.
Có thể xen canh, tăng vụ.
- Địa hình – đất đai:
+ Trung du miền núi: đất feralit Þ trồng cây CN lâu năm và chăn nuôi gia súc lớn.
+ Đồng bằng: đất phù sa Þ trồng cây LTTP, cây ngắn ngày, thâm canh tăng vụ và nuôi trồng thủy sản.
b. Khó khăn: thiên tai, sâu bệnh ảnh hưởng đến cây trồng vật nuôi, tính mùa vụ khắc khe Þ NN mang tính bấp bênh.
2. Nước ta đang khai thác có hiệu quả nền NN nhiệt đới:( Cho ví dụ chứng minh rằng nước ta đang phát triển ngày càng có hiệu quả nền nông nghiệp nhiệt đới.)
- Cây trồng, vật nuôi phân bố phù hợp với vùng sinh thái NN.
- Cơ cấu mùa vụ thay đổi, giống mới ngắn ngày chống sâu bệnh.
- GTVT và CN chế biến thúc đẩy giao lưu nông phẩm giữa các vùng.
- Đẩy mạnh SX nông sản XK (gạo, cà phê…).
II. Phát triển nền NN hiện đại SX hàng hóa góp phần nâng cao hiệu quả của NN nhiệt đới.
- Đặc điểm nền NN nước ta hiện nay tồn tại song song nền NN cổ truyền và nền NN hiện đại, đồng thời chuyển tiếp nền NN tự cấp, tự túc sang nền NN hàng hóa.
1. Nền NN cổ truyền:( Hãy phân biệt một số nét khác nhau cơ bản giữa nông nghiệp cổ truyền và nông nghiệp hiện đại.)
-  SX nhỏ, công cụ thủ công, cần nhiều lao động, năng suất lao động thấp.
-  Mang tính tự cấp, tự túc
2. Nền NN hiện đại:
- Quan tâm nhiều đến thị trường tiêu thụ
- mục đích SX không chỉ tạo ra nhiều nông sản mà còn tạo ra nhiều lợi nhuận.
- Đẩy mạnh thâm canh, chuyên môn hóa, áp dụng KHKT.
- NN gắn liền CN chế biến và DV NN.
III. Kinh tế nông thôn nước ta đang chuyển dịch rõ nét.
1. Hoạt động NN là bộ phận chủ yếu của nền KT nông thôn:
- KT NN theo nghĩa rộng gồm: NN, lâm nghiệp và thủy sản.
- Các hoạt động phi NN( CN-XD và DV) ngày càng chiếm tỷ trọng lớn.
2. KT nông thôn bao gồm nhiều thành phần KT:
- Các doanh nghiệp nông – lâm nghiệp và thủy sản.
- Các hợp tác xã nông – lâm nghiệp và thủy sản.
- KT hộ gia đình.
- KT trang trại.
3. Cơ cấu KT nông thôn chuyển dịch theo hướng SX hàng hóa và đa dạng .(Kinh tế nông thôn nước ta hiện nay đang chuyển dịch theo xu hướng nào?)
-Đẩy mạnh chuyên môn hóa nông nghiệp, hình thành các vùng nông nghiệp chuyên môn hóa.
- Kết hợp nông nghiệp với công nghiệp chế biến và hướng mạnh ra xuất khẩu.
-Có sự thay đổi tỉ trọng thành phần cơ cấu, các sản phẩm trong nông – lâm- thủy sản, sản phẩm phi nông nghiệp khác.
_________________________

1/ Nhân tố nào quy định đặc điểm nhiệt đới của nền nông nghiệp nước ta?
- Đặc điểm khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đã quy định đặc điểm nhiệt đới của nền nông nghiệp nước ta.
- Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa với lượng nhiệt ẩm cao quanh năm, sự phân mùa khia hậu, sự phân hóa theo chiều Bắc- Nam và theo độ cao của địa hình có ảnh hưởng đến cơ cấu mùa vụ và cơ cấu sản phẩm của ngành nông nghiệp và ảnh hưởng đến năng suất của cây trồng và vật nuôi.

2/ Nền NN nhiệt đới có những thuận lợi và khó khăn gì?
a/ Thuận lợi:
- Chế độ nhiệt ẩm dồi dào cho phép cây trồng vật nuôi phát triển quanh năm, áp dụng các hình thức luân canh, xen canh, tăng vụ…
- Sự phân hóa khí hậu là cơ sở có lịch thời vụ khác nhau giữa các vùng, tạo nên cơ cấu sản phẩm NN đa dạng, có nhiều loại có giá trị xuất khẩu cao.
b/ Khó khăn:
- Tính bấp bênh của nền NN nhiệt đới, tai biến thiên nhiên thường xảy ra: bão, lũ lụt, hạn hán…
- Dịch bệnh đối với cây trồng vật nuôi.

3/ Chứng minh rằng nước ta đang khai thác ngày càng có hiệu quả đặc điểm của nền NN nhiệt đới.
- Các tập đoàn cây trồng và vật nuôi được phân bố phù hợp hơn với các vùng sinh thái
- Cơ cấu mùa vụ, giống có nhiều thay đổi.
- Tính mùa vụ được khai thác tốt hơn nhờ đẩy mạnh hoạt động vận tải, áp dụng công nghiệp chế biến và bảo quản nông sản.
- Đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm của nền nông nghiệp nhiệt đới

4/ Giữa NN cổ truyền và NN hàng hóa có sự khác nhau cơ bản nào?
Tiêu chí
NN cổ truyền
NN hàng hóa
Quy mô
- Nhỏ, manh mún
- Lớn, tập trung cao
Phương thức canh tác
- Trình độ kỹ thuật lạc hậu.
- Sản xuất nhiều loại, phục vụ nhu cầu tại chỗ.
- Tăng cường sử dụng máy móc, kỹ thuật tiên tiến.
- Chuyên môn hóa thể hiện rõ.
Hiệu quả
Năng suất lao động thấp, hiệu quả thấp.
Năng suất lao động cao, hiệu quả cao.
Tiêu thụ sản phẩm
Tự cung, tự cấp, ít quan tâm thị trường.
Gắn liền với thị trường tiêu thụ hàng hóa.
Phân bố
Tập trung ở các vùng còn khó khăn.
Tập trung ở các vùng có điều kiện thuận lợI.

5/ Kinh tế nông thôn nước ta hiện nay đang chuyển dịch theo xu hướng nào?
Cơ cấu kinh tế nông thôn đang từng bước chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa và đa dạng hóa.
- Sản xuất hàng hoá nông nghiệp.
+ Đẩy mạnh chuyên môn hoá.
+ Hình thành các vùng nông nghiệp chuyên môn hoá.
+ Kết hợp công nghiệp chế biến hướng mạnh ra xuất khẩu.
- Đa dạng hoá kinh tế nông thôn:
+ Cho phép khai thác tốt hơn các nguồn tài nguyên thiên nhiên, lao động…
+ Đáp ứng tốt hơn những điều kiện thị trường.
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn còn được thể hiện bằng các sản phẩm nông- lâm- ngư và các sản phẩm khác...
>